Hrefnuveiðarnar höfðu engin áhrif á ferðaþjónustuna
Vísindaveiðar Íslendinga á hrefnu sl. sumar höfðu engin áhrif á ferðaþjónustuna í landinu eða komur erlendra ferðamanna hingað til lands. Þetta kom fram á almennum fundi um hvalveiðar sem ýmsir hagsmunaaðilar í sjávarútvegi og félagið Sjávarnytjar boðuðu til í gær. Fjallað er um fundinn á vef LÍÚ.
Frummælendur á fundinum voru þeir Ólafur Hauksson, talsmaður Iceland Express, Jóhannes Kristjánsson, ferðaþjónustubóndi á Höfðabrekku, Einar K. Guðfinnsson, alþingismaður og formaður Ferðamálaráðs Íslands, Kristján Þórarinsson, stofnvistfræðingur LÍÚ, Gísli Víkingsson, hvalasérfræðingur Hafrannsóknastofnunar og Sigurður Markússon, rekstrarstjóri Nóatúnsverslanana.
Í máli Ólafs Haukssonar kom m.a. fram að Iceland Express hefði á síðasta ári leitað eftir áliti ráðgjafa sinna í Bretlandi á mögulegum áhrifum hvalveiða Íslendinga á væntanlegan ferðamannastraum þaðan, en Bretland er annað helsta markaðsland fyrirtækisins. Svörin voru á þá leið að lítið væri að óttast, þar sem neikvæðar fregnir af hvalveiðum hefðu litla athygli fengið þar í landi. Enda varð reyndin sú að ferðamönnum frá Bretlandi fjölgaði á síðast ári, þrátt fyrir að í því landi sé andstaða við hvalveiðar hvað mest. Ólafur hefði hins vegar uppi varnaðarorð, sagði að með hvalveiðum væru menn að leika sér að eldinum.
Við annan tón kvað í máli ferðaþjónustubóndans Jóhannesar á Höfðabrekku, en í fyrra gistu um 10 þúsund manns á sveitahóteli hans. Sagði hann að ferðamenn sem hann heimsóttu hefðu ekki miklar haft meiningar um hvalveiðar. Taldi hann lítið að óttast þótt Íslendingar veiddu hval. Reyndar sagði hann að í þeim tilvikum sem hann hefði boðið erlendum gestum upp á hvalkjöt hefðu menn lokið miklu lofsorði á gæði kjötsins. Sagði Jóhannes að hann teldi að hvalveiðar og hvalaskoðun gætu vel farið saman, en þess yrði þó að gæta að auglýsa ekki hvalveiðar Íslendinga fyrir erlendum ferðamönnum.
Einar K. Guðfinnsson, formaður Ferðamálaráðs, ítrekaði þá skoðun sína að hvalveiðar og hvalaskoðun gætu og ættu að fara saman. Tölur um ferðamannastraum hingað til lands sýndu stöðuga aukningu, bæði í fyrra, þegar vísindaveiðarnar fóru af stað, og einnig í ár. Sagði hann áhyggjur ferðaþjónustunnar vegna hvalveiðanna hefðu ekki átt við rök að styðjast.
Kristján Þórarinsson, stofnvistfræðingur LÍÚ, fjallaði um hvali og ábyrgar fiskveiðar. Sagði hann m.a. að vegna mikilvægis fiskveiða í íslenska hagkerfinu væri nauðsynlegt að hafa góða þekkingu á vistkerfi sjávar og fæðuvef á íslenska hafsvæðinu. Draga mætti úr óvissu í stofnmati fiskistofna og veiðiráðgjöf með því að auka vitneskju um þætti sem hafa áhrif á framleiðslu og náttúruleg afföll, sérstaklega afrán, ekki síst hvala.
Kristján sagði að hvalir af öllum tegundum ætu gríðarlegt magn fæðu. Heildarneysla þeirra á íslenska hafsvæðinu er talin vera 6 milljón tonn, þar af 2 milljónir tonna af fiski. Heildarafli íslenska fiskveiðiflotans hafi verið 1,5 – 2 milljónir tonna undanfarin ár.
Mikilvægasta rándýrið væri hrefnan, en hún er talin éta 2 milljónir tonna á ári, en um helmingur þess er fiskur.
Sagði Kristján að þau takmörkuðu gögn sem til væru bentu til að þess að 35% af fæðu hrefnu séu áta, 23% loðna, 33% sandsíli og 6% mismunandi tegundir þorskfiska. “Þorskur er hluti af þeim 6% sem eru þorskfiskar, en ekki hefur verið unnt að meta hversu stór hluti. Það er ljóst að hvert prósentustig þorsks í fæðu hrefnu skiptir miklu máli,” sagði Kristján.
Niðurstaða Kristjáns var sú að Íslendingum bæri siðferðileg skylda til að stunda fiskveiðar á ábyrgan hátt. Áreiðanlegt mat á stofnstærð og afföllum, þar með talið afföllum vegna afráns hvala, sé ein af forsendum ábyrgra fiskveiða. Því bæri Íslendingum siðferðileg skylda til að stunda hvalveiðar í vísindaskyni.
Gísli Víkingsson, sérfræðingur Hafrannsóknastofnunar, fjallaði m.a. um hvalatalningar og nefndi að fjölgun hefði orðið í flestum stofnum hvala hér við land. Sagði hann að um væri að ræða víðtækustu talningar á dýrum sem fram hefðu farið í heiminum. Þær hefðu náð yfir 2 milljónir fersjómílna svæði, svipað svæði og öll Vestur Evrópa. Allt að 15 skip, 3 flugvélar og 100 manns hefðu tekið þátt í þessu verkefni.
Í ljós hefði komið að bæði stofnar hrefnu og langreyðar væru komnir yfir kjörstærð og engin vísindaleg rök fyrir hendi fyrir því að veiða ekki þessi dýr.
Gísli ræddi einnig vísindaáætlun stofnunarinnar, sem gerir m.a. ráð fyrir að veiddar verði 200 hrefnur á tveggja ára tímabili. Á síðasta ári voru veidd 36 dýr, en nú væri beðið ákvörðunar ráðherra um framhaldið. Fram kom að rannsóknirnar beindust m.a. að afráni hvala sem talið er gríðarlegt, en samkvæmt fyrirliggjandi gögnum étur hrefnan mikið af beinfiski, um 6%, en þorskur telst til þeirra. Vísindaveiðarnar beinast m.a. að því að kanna fæðuval hrefnunnar.
Sigurður Markússon, rekstrarstjóri Nóatúnsverslanana, sem selt hefur hvalkjöt undanfarin misseri sagði að sala kjötsins hefði gengið vel. Nefndi hann að gæta þyrfti þess að kynna þessa vöru fyrir neytendum, enda hefði neysla hvalkjöts lagst af hér á landi eftir að hvalveiðibann tók gildi.
Jón Gunnarsson formaður Sjávarnytja ræddi m.a. hræðsluáróður ferðaþjónustunnar. Benti hann m.a. á að þrátt fyrir hvalveiðar hefði ferðamönnum fjölgað í fyrra og það sem af er þessu ári. Taldi hann engin rök hníga að því að hvalaskoðun og hvalveiðar gætu ekki farið saman og hvatti til samstöðu fyrirtækja í þesum greinum.
